فصل چهارم : معيار تسليم از آن جا كه معناى اسلام ، اذعان و تسليم است ، ناگزير بايد اعتراف نمود كه اين معنا آن‌گاه جامهء عمل مىپوشد كه حقايق - چنان‌كه در واقع موجود است ، با تمام شرايط و كيفيّات ، بدون كم و زياد - پذيرفته شود و بر سر دوراهىهاى تعارضِ دستورهاى الهى با اميال و خواسته‌هاى نفسانى ، دستور الهى ترجيح داده شود ؛ در غير اين صورت ، تسليم حاصل نشده است . در سورهء نساء مىخوانيم : « فَلا وَرَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِى أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيماً » « 1 » ؛ نه ، سوگند به پروردگارت مؤمن نمىباشند ، مگر آن‌گاه كه تو را [ اى پيامبر ] در مشاجرات بين خود ، داور قرار دهند ، سپس از داورى تو اندك دل تنگىاى در خود نيابند و در برابر حكم و فرمانت تسليم گردند . اين آيه هر چند دربارهء قضاوت است ، ولى ملاكِ تسليم در برابر فرمان الهى را بيان مىدارد و نيز اين نكته را مىرساند كه در برابر احكام خدا بايد

--> ( 1 ) . نساء ( 4 ) آيهء 65